Një person mund të vazhdojë punën, të kujdeset për familjen, të buzëqeshë në takime dhe prapë të mos jetë mirë. Kjo është arsyeja pse injorimi i shëndetit mendor sot, mund ta bëjë trajtimin më të vështirë nesër. Jo sepse çdo vështirësi emocionale kthehet në krizë, por sepse shumë gjendje përkeqësohen pikërisht kur lihen pa vëmendje, pa vlerësim profesional dhe pa mbështetje në kohën e duhur.

Për shumë njerëz, pengesa nuk është mungesa e vuajtjes. Është normalizimi i saj. Pagjumësia quhet lodhje. Ankthi quhet stres. Tërheqja sociale quhet nevojë për qetësi. Humbja e shpresës quhet periudhë e keqe. Sa më gjatë të zgjasë kjo mënyrë e të menduarit, aq më e lehtë bëhet të shtyhet ndihma. Dhe sa më shumë të vonohet ndihma, aq më kompleks mund të bëhet trajtimi.

Pse injorimi i shëndetit mendor sot e rëndon situatën nesër

Shëndeti mendor nuk funksionon si një çelës që ndizet ose fiket. Në shumicën e rasteve, ndryshimi është gradual. Fillon me ulje përqendrimi, nervozizëm, lodhje të pashpjegueshme, humbje interesi, shqetësime trupore pa shkak të qartë ose vështirësi në gjumë. Nëse këto shenja shpërfillen, ato mund të ndikojnë në marrëdhënie, vendimmarrje, punë, ushqyerje dhe aftësinë për të kërkuar ndihmë.

Kjo ka rëndësi praktike. Një person që kërkon mbështetje herët mund të përfitojë nga vlerësimi klinik, këshillimi psikologjik, ndryshime të udhëzuara në stilin e jetesës ose trajtim të strukturuar me ngarkesë më të menaxhueshme. Kur gjendja zgjat për muaj ose vite, shpesh kemi të bëjmë me simptoma më të thella, më shumë dëmtim funksional dhe ndonjëherë me nevojë për ndërhyrje më intensive.

Nuk do të thotë se çdo rast i vonuar bëhet i rëndë. Por do të thotë se pritja rrallë e bën problemin më të thjeshtë.

Kur simptomat mendore fillojnë të duken edhe në trup

Një nga arsyet pse shëndeti mendor neglizhohet është se shumë simptoma shfaqen fizikisht. Rrahje të shpejta zemre, shtrëngim në gjoks, lodhje kronike, tension në muskuj, probleme me stomakun, marramendje ose dhimbje koke mund të lidhen me ankthin, depresionin ose mbingarkesën emocionale.

Kjo e bën situatën edhe më të ndërlikuar. Disa pacientë kalojnë nga një kontroll te tjetri për simptoma fizike, ndërsa shkaku i plotë nuk adresohet. Të tjerë kanë një sëmundje reale fizike dhe njëkohësisht zhvillojnë barrë të fortë emocionale nga diagnoza, trajtimi, pritja ose frika për të ardhmen. Në këto raste, kujdesi i mirë nuk duhet të ndajë trupin nga mendja.

Pikërisht këtu vlerësimi i saktë ka peshë. Nuk mjafton të thuhet "kam stres". Duhet kuptuar nëse kemi të bëjmë me ankth klinik, episod depresiv, lodhje të rëndë psikologjike, çrregullim të gjumit, reagim ndaj një traume apo bashkëshoqërim me një gjendje tjetër mjekësore.

Heshtja nuk është forcë

Në familjet tona, shpesh lavdërohet durimi. Dhe durimi është vlerë. Por kur një person hesht për muaj të tërë, nuk fle, qan fshehurazi, humbet oreksin, izolohet ose nuk gjen më kuptim në gjërat e zakonshme, heshtja nuk është forcë. Është alarm që po shtyhet.

Ka edhe një tjetër problem. Sa më gjatë që një person të jetojë me një gjendje të patrajtuar, aq më shumë ai fillon ta ndërtojë identitetin rreth saj. Nga "po kaloj një periudhë të vështirë" kalon në "kështu jam unë". Kjo e ul motivimin për të kërkuar ndihmë dhe e bën rikuperimin emocionalisht më të vështirë, sepse trajtimi nuk lufton vetëm simptomat, por edhe bindjen se ndryshimi nuk është më i mundur.

Injorimi i shëndetit mendor sot, mund ta bëjë trajtimin më të vështirë nesër edhe për familjen

Shëndeti mendor nuk prek vetëm individin. Ai prek ritmin e gjithë shtëpisë. Partneri fillon të ecë me kujdes për të mos shkaktuar konflikt. Fëmijët kuptojnë më shumë sesa mendojmë dhe reagojnë ndaj tensionit, mungesës së vëmendjes ose ndryshimeve të humorit. Në punë rriten gabimet, vonesat, mungesat dhe ndjenja e pamjaftueshmërisë.

Kur ndërhyrja vonohet, shpesh nuk po trajtohet më vetëm një person me simptoma. Po trajtohet edhe lodhja e familjes, prishja e komunikimit, ulja e të ardhurave, humbja e rutinës dhe ndonjëherë përdorimi i alkoolit ose formave të tjera të shmangies si mënyrë për të përballuar gjendjen.

Kjo nuk thuhet për të frikësuar. Thuhet për të sqaruar se kërkimi i ndihmës nuk është veprim egoist. Shpesh është forma më e përgjegjshme e kujdesit për veten dhe për njerëzit që varen nga ju.

Çfarë e bën trajtimin më të vështirë me kalimin e kohës

Vështirësia nuk qëndron vetëm te ashpërsia e simptomave. Ajo lidhet edhe me faktorë që grumbullohen. Gjumi i çrregulluar për një kohë të gjatë e dobëson përballimin emocional. Izolimi social ul mbështetjen reale. Konfliktet familjare rrisin stresin. Humbja e performancës në punë dëmton vetëbesimin. Në disa raste, pacienti mund të humbasë edhe besimin te sistemi shëndetësor sepse ka provuar zgjidhje të pjesshme, këshilla të rastësishme ose vetëtrajtimin pa rezultat.

Kur këto shtresa mblidhen, trajtimi kërkon më shumë kohë, më shumë koordinim dhe më shumë durim. Kjo nuk do të thotë se është vonë. Do të thotë se qasja duhet të jetë serioze, e personalizuar dhe e mbështetur nga profesionistët e duhur.

Kur duhet kërkuar ndihmë profesionale

Ka njerëz që presin një pikë ekstreme për të vepruar. Në fakt, ndihma duhet kërkuar shumë më herët. Nëse trishtimi, ankthi, nervozizmi, pagjumësia, mendimet e errëta, humbja e motivimit ose pamundësia për të funksionuar po zgjasin dhe po ndikojnë në jetën e përditshme, kjo është e mjaftueshme për të bërë një konsultë.

Ndihma është urgjente kur shfaqen mendime për vetëlëndim, humbje e fortë e kontrollit, sulme paniku të përsëritura, tërheqje e thellë nga realiteti, përdorim i shtuar i substancave ose paaftësi e qartë për të kryer aktivitetet bazë të ditës.

Nuk është dobësi të kërkosh vlerësim. Dobësi është të lejosh që gjendja të të rrëzojë, vetëm sepse ke menduar se duhet ta përballosh i vetëm.

Çfarë ndihmon realisht

Nuk ka një zgjidhje të vetme për çdo njeri. Për disa, këshillimi psikologjik i nisur në kohë sjell përmirësim të madh. Për të tjerë, nevojitet vlerësim psikiatrik dhe plan i qartë trajtimi. Ka raste kur duhet adresuar paralelisht një problem hormonal, neurologjik ose sëmundje kronike që po ndikon drejtpërdrejt në gjendjen emocionale.

Ajo që funksionon më mirë është qasja e koordinuar. Vlerësim i saktë. Pritshmëri reale. Ndjekje e rregullt. Mbështetje familjare kur është e mundur. Dhe mbi të gjitha, kujdes pa turp dhe pa paragjykim.

Për pacientët që kërkojnë trajtim jashtë vendit, kjo bëhet edhe më e rëndësishme. Kur një person po përballet me një sëmundje serioze, procedurë të ndërlikuar, IVF, kirurgji ose rehabilitim, ngarkesa mendore është pjesë e realitetit klinik. Menaxhimi i mirë i rastit nuk duhet të fokusohet vetëm te diagnoza kryesore, por edhe te mirëqenia emocionale që ndikon në vendimmarrje, bashkëpunim me trajtimin dhe rikuperim. Për këtë arsye, orientimi i qartë dhe ndjesia se ke një ekip pranë bëjnë ndryshim të madh.

Çfarë mund të bëni sot

Hapi i parë nuk është të keni të gjitha përgjigjet. Hapi i parë është të mos e minimizoni atë që po ndjeni. Nëse keni ndryshuar në mënyrë që ju vetë nuk e njihni më veten, nëse po funksiononi vetëm nga detyrimi, ose nëse çdo ditë po bëhet më e rëndë, mos e quani normale vetëm sepse është bërë e zakonshme.

Flisni me një profesionist. Flisni me një familjar që ju dëgjon pa gjykim. Mbani shënim simptomat, kohëzgjatjen dhe ndikimin e tyre. Kërkoni një vlerësim serioz, jo thjesht ngushëllim të përkohshëm. Në raste të caktuara, edhe një konsultë e parë e vendos situatën në drejtimin e duhur dhe shmang muaj të tërë paqartësie.

Shëndeti mendor nuk pret derisa ju të gjeni momentin perfekt. Ai jep shenja, pastaj kërkon vëmendje, dhe më pas fillon të ndikojë gjithçka. Sa më herët ta merrni seriozisht, aq më shumë mundësi keni për trajtim më të qartë, më të menaxhueshëm dhe për rikthim më të qëndrueshëm. Kujdesi i kërkuar në kohë nuk është panik. Është përgjegjësi ndaj vetes.

Për më shumë informata në lidhje me kontrollet, ekzaminimet, trajtimin, shpenzimet dhe çdo gjë tjetër rreth shërbimeve tona në kuadër të partnerëve tanë, ju lutem na kontaktoni:

E-mail: info@njemjek.com
Kosovë: +383 48 333 752
Turqi: +90 541 557 37 36

“Besimi juaj është përgjegjësi për ne.”